MEHMET BAYER - TARİH - HİBYA - Memleketlerinden binlerce kilometre ?tedeki Gelibolu Yarımadası'nda 1915 yılında yaşanan ?anakkale Savaşları'na katılan Avustralyalılar, burada ilk kez karşılaştıkları ve tanıdıkları T?rk askeri ile Mustafa Kemal Atat?rk'e b?y?k saygı duydu.

Dumlupınar ?niversitesi Fen-Edebiyat Fak?ltesi Tarih B?l?m? ?ğretim ?yesi Prof. Dr. Esra Sarıkoyuncu Değerli, HİBYA'ya yaptığı a?ıklamada, Avustralya kamuoyunun Mustafa Kemal Atat?rk'? ?anakkale Muharebeleri esnasında tanıdığını, ?st?n askerlik meziyetlerinden etkilendiğini ve ondan ''Avustralya'nın dostu ve cesur d?şmanı'' olarak s?z ettiğini dile getirdi.

?anakkale Muharebelerinden sonra da Avustralya basınının Atat?rk'e olan ilgisinin artarak devam ettiğini, ona karşı olan hayranlıklarını her fırsatta dile getirdiğine işaret eden Sarıkoyuncu Değerli, ''Avustralya basını, ?anakkale Muharebelerine geniş yer vermiş, bu savaşın en kritik anlarında inisiyatifini kullanan Mustafa Kemal Atat?rk'?n duruma g?re en uygun kararları s?ratle vererek, ileri g?r?şl?l?ğ?, y?ksek azim ve irade g?c?yle b?y?k bir askeri deha ve y?netici olduğunu ispatladığının altı ?izdi.'' dedi.

Sarıkoyuncu Değerli, The Mercury gazetesinde 11 Kasım 1938'de ''Military Genius Wins Success'' (Askeri deha başarı kazandı) başlıklı ?ıkan yazıda, bir kere daha Anzakların ona son derece b?y?k bir saygı duyduklarının, hayranlık beslediklerinin belirtildiğini, Avustralyalılar tarafından Mustafa Kemal adının ?anakkale'de bir daha hi? unutulmamak ?zere ?ğrenildiğinin ifade edildiğini bildirdi.

Aynı tarihli The Advertiser gazetesinde, 1. D?nya Savaşı'nın patlak vermeden ?nce ?ok iyi askeri eğitim almış olan Mustafa Kemal'in ?anakkale'de sahip olduğu askeri dehayı g?sterme imkanı bulduğuna değinilen yazıda Atat?rk i?in ''O eşiz bir lider, itilaf g??lerini ?anakkale'de Yakın Doğu'nun efendisi olmaktan men etti.'' ifadesinin kullanıldığını anlatan Sarıkoyuncu Değerli, ''Avustralya basınında yer alan bu haberlerin yanı sıra, Atat?rk'e karşı duyulan derin sevgi ve hayranlığın bir başka g?stergesi de ?anakkale lejyonunun İngiliz B?y?kel?iliği aracığıyla T?rk Dışişleri Bakanına g?nderdiği mektuptur. Bu mektupta, kendilerinin tamamının ?anakkale'ye ?ıkarma yapan Avustralyalı ve Yeni Zelandalı askerler olduklarını belirterek, liderleri olan Lord Birdwood ve Sir Ian Hamilton'un yanına asmak i?in Mustafa Kemal Atat?rk'?n bir portresini istemişlerdir.'' diye konuştu.

Atat?rk'?n sert mizacı en dikkat ?ekici ?zelliği?

Prof. Dr. Esra Sarıkoyuncu Değerli, The Queenslander gazetesinde yayımlanan 8 Ekim 1936 tarihli makalede, Emil Lengyel'in ''T?rkiye'nin kaderini değiştiren adam'' olarak nitelediği Atat?rk'?n dış g?r?n?ş?n? şu şekilde tasvir ettiğini aktardı: ?

''Mustafa Kemal, son derece şık giyimlidir. Kravatını son derece değerli taşlarla s?slemeyi sever. 56 yaşında olmasına rağmen, hareketleri son derece hızlı, kıvrak. Doğu'ya ?zg? geleneğin tam aksine o, kendini unuttuğu zamanlar dışında, konuşurken nadiren ellerini kullanır. O kuvvetli, etkileyici kalın erkek sesine sahiptir. ?zellikle arkadaş?a konuşmak istediğinde, sesi metalik baritona d?ner. Her ne kadar ?atık kaşlarıyla gizlemeye ?alışsa da bir anda esrarlı g?zleri yanar ve bir k???k ?ocuk gibi g?l?mser.''

The Mercury'de vefatı sonrasında yayımlanan yazıda Atat?rk'?n dış g?r?n?ş?n?n, ''Orta boyluydu. Ancak dik ve kare omuzlarıyla dikkati ?ekerdi. Belirgin ?ene ve burun hatları vardı. Kaşları ise şaşırdığında değil, yalnızca sinirlendiğinde birleşirdi. Delip ge?ici mavi g?zleriyle tanımlaması ya da bir başkasıyla karşılaştırılması m?mk?n olmayan bir g?r?n?şe sahipti.'' şeklinde tasvir edildiğini belirten Sarıkoyuncu Değerli, Northern Territory Times Gazetesi'nde de Mustafa Kemal Atat?rk'?n sert mizacının en dikkati ?ekici ?zelliği olduğunu, sert ifadeli y?z?, ?atık kaşları ve parlayan mavi g?zleriyle her an harekete hazır olduğu izlenimini verdiği bildirdi.

Sarıkoyuncu Değerli, The Sydney Morning Herald'da 5 Mayıs 1939 tarihinde ve daha sonra 10 Kasım 1958 tarihinde Atat?rk'?n ?l?m yıl d?n?m? nedeniyle yayımlanan yazıda da diğer gazetelerde dış g?r?n?m?ne ilişkin yapılan yorumların yinelendiğini duyurdu.

Avustralya basınında yer alan bu yorumlarından, ?lke kamuoyunun Mustafa Kemal Atat?rk'?n dış g?r?n?ş?nden ve giyimine g?sterdiği ?zenden bir hayli etkilendiğini s?ylemenin m?mk?n olduğunu dile getiren Sarıkoyuncu Değerli, ''Avustralya basınında yer alan Atat?rk'?n sert bir mizaca sahip, cesur bir asker, iyi bir komutan ve lider olduğu saptamaları dışındaki yorumlarda, onun kurduğu diplomatik ilişkilerinin g?z ?n?nde tutulduğu anlaşılmaktadır. Başka bir ifadeyle Avustralya basınının Atat?rk hakkındaki karakter değerlendirmesi, aslında Mustafa Kemal'in dış politika ilkelerini ortaya koymaktadır. Avustralya basınına g?re o, ger?ek?i, taktik kullanmakta usta, kararlı, her zaman diyaloğa a?ık, d?n?, bug?n?, yarını başarıyla kavrayan, ?ng?r? sahibi ve g?venilirdir.'' ifadesini kullandı.

Atat?rk’?n ideallerinin hayalperestlikten uzak

Argus gazetesine g?re, Mustafa Kemal Atat?rk'?n ger?ek?i olduğunu, onun kendisinin ve ulusunun g?c?n? doğru saptamış ve hedeflerini de bu doğrultuda belirlemiş, eylemleriyle ulusunu maceraya s?r?klememiş bir kişi olduğuna vurgu yapıldığını aktaran Sarıkoyuncu Değerli, The Mercury gazetesinde, konuyla ilgili olarak onun ''Askeri kariyerim sırasında hi? yenilgiye uğratılmadım. ??nk? ulusal egemenliğimi savunmak dışında asla savaşmadım'' s?zlerine yer verildiğini s?yledi.

Sarıkoyuncu Değerli, Northern Territory Times gazetesinde Atat?rk'?n ideallerinin hayalperestlikten uzak olduğunun ''O halkının kendi ?st?n yeteneklerine inanmasını, hi?bir yabancı devleti etkisi altında kalmayarak tam bağımsız ve barış?ı olmasını istemişti.'' ifadesiyle dile getirildiği, The Argus'da da Atat?rk'?n bu ideallerinin ''Kemalizm'' olarak adlandırıldığı ifade edildiğini kaydetti.

The Queenslander'da da Atat?rk'?n ideallerini ger?ekleştirerek, Doğulu bir toplumdan Batılı bir ulus yaratarak t?m d?nyanın hayranlığını kazandığının kaleme alındığını s?yleyen Sarıkoyuncu Değerli, The Argus'da Michael Lorant'ın yazısında, Mustafa Kemal'in ?lkesini sadece 12 yılda modern bir ?lke haline getirdiğinin vurgulandığını anlattı.

Prof. Dr. Sarıkoyuncu Değerli, Avustralya basınının, Atat?rk'?n hedef saptamadaki başarısı kadar, hedeflerine ulaşırken izlediği stratejiden de ?vg?yle bahsettiğine işaret ederek, ş?yle devam etti:

''The Mercury gazetesinde 10 Kasım 1942'de yayımlanan yazıda, Atat?rk'?n sıra dışı yeteneklere sahip olduğu, ?ok hızlı şekilde sorunları ??z?mlediği ifade edilmektedir. The Queenslander'da da d?nyada meydana gelen olayları doğru şekilde analiz ederek, ?lke menfaatleri doğrultusunda, doğru strateji geliştirebilen bir lider olduğu ?zerinde durulmuştur. Northern Territory Times'a g?re de o, herhangi bir problemle ya da durumla karşılaştığında ?ncelikli sorunları diğerlerinden ayırabilme imkanı veren i?g?d?lere sahip bir devlet adamıdır. Avustralya basınında yer alan ifadelere g?re, genel olarak taktikte ustalık yeteneği Atat?rk'?n doğuştan sahip olduğu bir yetenek olarak değerlendirmektedir. Atat?rk'?n Avustralya basınında ?zerinde durulan bir başka ?zelliği ise kararlılığıdır. The Sydney Morning Herald gazetesinin 10 Ocak 1942 tarihli sayısında Atat?rk'?n verdiği kararlardan asla d?nmediği, kararlarının arkasında korkusuzca durduğu ve ?l?m?ne kadar da bu ?zelliğinden asla taviz vermediği ?zerine vurgu yapılmıştır. Ayrıca The Argus'da yayımlanan 22 Aralık 1944 tarihli yazıda Mustafa Kemal Atat?rk'?n ?anakkale Muharebeleri'ne de değinilerek, hayatı boyunca doğru bildiklerini yapma konusunda teredd?te d?şmediği ve asla korku yaşamadığı belirtilmektedir. Yine The Mercury'de Mustafa Kemal Atat?rk'?n sıra dışı biri olduğu, tehlikeden asla korkmadığı bir kez daha vurgulanarak, bunun dış g?r?n?ş?nden kolayca anlaşılabildiği ifade edilmektedir.''

Mustafa Kemal, T?rklerin kaderini değiştirdi

Avustralya basınında yer alan Atat?rk'?n bir başka karakter ?zelliğinin diyaloğa a?ık oluşu ile geleceğe ilişkin doğru ?ng?r?lerde bulunabilme yeteneği olduğunu belirten Sarıkoyuncu Değerli, Northern Territory Times'da onun bu ?zelliğinden, ''Onun d?nyadaki meydana gelmesi muhtemel g?rd?ğ? hadiseler, T?rkiye'nin uluslararası ilişkilerinde başarılı olmasını sağladı.'' şeklinde bahsedildiğini bildirdi.

Sarıkoyuncu Değerli, The Argus'da Mustafa Kemal Atat?rk'?n ?nc?l?ğ?nde ger?ekleşen devrim hareketine dikkat ?ekilerek, t?m d?nyanın doğulu bir toplumdan batılı ve modern bir ulus yaratılamayacağı, Atat?rk'?n ideallerinin g?zel ancak ger?ekleşmesinin imkansız olduğunu s?ylemesine rağmen Mustafa Kemal'in T?rklerin kaderini değiştirdiği ifade edilerek, onun d?n? olduğu gibi geleceği de kavrama yeteneğine sahip olduğunun vurgulandığını dile getirdi.

Basına g?re Atat?rk'?n kendinden ?ok milletinin g?c?ne inanmakla birlikte, gerektiğinde barışı korumak maksadıyla ittifaklar kurmaktan ?ekinmediği, ge?mişe dayalı kin ve d?şmanlık hisleriyle asla hareket etmediğinin anlatıldığına işaret eden Sarıkoyuncu Değerli, Avustralya basınının Atat?rk'?n barışı koruma konusunda da son derece samimi olduğuna inandığını kaydetti.

Prof. Dr. Sarıkoyuncu Değerli, The Mercury gazetesinde David Watt tarafından kaleme alınan yazıda, Mustafa Kemal Atat?rk'?n fetih r?yasına sahip olmadığı, onun sadece coğrafyasına savaş sı?ramasından korktuğu ve bu nedenle de b?y?k devletlerle diyalog halinde olduğunun ifade edildiğini belirterek, ş?yle konuştu:

''Ayrıca yazar Mustafa Kemal'in dış politikadaki izlediği yoldan kısaca bahsederek, 'o ezelden beri barışı seviyor. T?rkiye i?in mevcut sınırlardan memnun ve Avrupa'nın hasta adamı damgasından kurtulmuş olmak onun i?in yeterli' yorumda bulunmuştur. The Queenslander'da Emil Lengyel tarafından kaleme alınan yazıda da Atat?rk'?n herhangi bir yabancı devletle iyi ilişkilerin kurulmasında aradığı tek şartın T?rkiye Cumhuriyeti'nin bağımsızlığının ve egemenliğinin tanınması ve ona saygı duyulması olduğu vurgulanmıştır. The Argus'da da Atat?rk'?n g?venlik politikasından takdirle bahsedilmektedir. Gazeteye g?re, Atat?rk sayesinde T?rkiye, Yakın ve Orta Doğu'da barışın ve iyi niyetin en ?nemli fakt?r? haline gelmiştir. Avustralya basınında Atat?rk'?n halkına duyduğu derin sevgi ?zerinde de durulmuş, Atat?rk'?n asla kendisi i?in değil, halkının daha iyi koşullarda yaşamasını sağlamak i?in hedefler belirlediği yorumu yapılmıştır. Mustafa Kemal Atat?rk'?n vefatının hemen akabinde The Sydney Morning Herald, The Argus, The Queenslander, The Mercury, The Advertiser, Northern Territory Times gazetelerinde onun halkını sevdiği kadar, halkı tarafından da sevildiğini ve cenaze t?reninde T?rk halkının ?z?nt?s?n?n g?r?lmeye değer olduğu belirtilmektedir.''

The Queenslander gazetesinde, Atat?rk sayesinde T?rkiye'nin milli bir karakter kazandığı, ?lkenin kuruluşundan bug?ne b?y?k ilerleme elde ederek modern bir yapıya kavuştuğunun belirtildiğini s?yleyen Sarıkoyuncu Değerli, The Advertiser'da da Mustafa Kemal Atat?rk'?n halkına olan inancını hi?bir zaman yitirmediği, eğitime, bilime, sanata ?nem vererek modern bir toplum yarattığı, milletine verdiği s?z? tutarak, geleceğin kapılarını a?tığının vurgulandığı ve onun halkına duyduğu b?y?k sevginin ifade edildiğini kaydetti.

Hibya Haber Ajansı