Süleyman Turan Yazdı;Şanlıurfa’da kira maaşı yutuyor. İnsanlar kendi memleketinde barınabilmek için yaşamından vazgeçme noktasına geliyor. Bu artık ekonomik sorun değil, sosyal alarmdır.
Şanlıurfa’da artık ev aramak, sadece bir ev bulma meselesi olmaktan çıktı.
İnsanlar bugün “Nerede yaşayacağım?” sorusundan önce “Bu kirayı nasıl ödeyeceğim?” diye düşünüyor.
Ortalama kira 18 bin lira…
Asgari ücret 28 bin 75 lira.
Hesap ortada.
İnsan daha maaşını cebine koymadan yaklaşık üçte ikisini kiraya vermek zorunda kalıyor.
Peki geriye ne kalıyor?
Elektrik, su, doğalgaz, mutfak, ulaşım, çocukların ihtiyaçları, eğitim, sağlık, giyim…
Hayatın kendisi için para kalıyor mu?
Kalırsa buna hayat denir mi?
Kendi şehrinde kiracı olmak!
Şanlıurfa gibi nüfusu hızla büyüyen bir şehirde insanların en temel ihtiyacı olan barınma, giderek ulaşılması zor bir ayrıcalığa dönüşüyor.
Karaköprü’de yüksek katlı siteler yükseliyor.
Yeni binalar yapılıyor.
Yeni projeler açıklanıyor.
Ama vatandaşın cebine baktığımızda başka bir manzara görüyoruz.
Bina var, fakat uygun fiyatlı ev yok.
Konut var, fakat ulaşılabilir konut yok.
Şehir büyüyor ama vatandaşın alım gücü aynı hızla büyümüyor.
İşte asıl sorun burada.
“Sadece memura kiralık” neyin göstergesi?
Şanlıurfa’da kiralık ev ilanlarında sıkça karşımıza çıkan “sadece memura kiralık” ifadesi aslında üzerinde ciddi şekilde düşünülmesi gereken bir tablodur.
Peki işçi?
Esnaf?
Özel sektör çalışanı?
Yeni mezun genç?
Düzenli geliri olmayan ama yıllardır bu şehirde yaşayan vatandaş?
Onlar ne yapacak?
Elbette ev sahibi, kiracısının düzenli ödeme yapmasını ister. Buna kimsenin itirazı yok.
Ama bir şehirde ev kiralamak için meslek ve gelir sınıfı belirlenmeye başlanıyorsa, burada yalnızca kira sorunu yoktur.
Burada sosyal bir ayrışma vardır.
Ev almak artık hayal mi?
Kira pahalı.
Peki satın almak kolay mı?
Hayır.
Şanlıurfa’da ortalama satılık konut fiyatının 3,4 milyon liranın üzerine çıkması, dar gelirli vatandaş açısından ev sahibi olmayı neredeyse hayale dönüştürüyor.
Asgari ücret üzerinden hesapladığınızda ortaya yıllarca sürecek bir tablo çıkıyor.
Üstelik bu hesabın içinde insanın yemek yemesi, faturalarını ödemesi, çocuk büyütmesi, ulaşım sağlaması yok.
Yani vatandaşa adeta şöyle deniliyor:
“On yıl boyunca hiçbir şey yeme, hiçbir yere gitme, hiçbir harcama yapma; belki ev sahibi olursun.”
Gerçek hayat böyle değil.
Şehir büyüyor, vatandaş küçülüyor
Şanlıurfa büyüyor.
Yeni yollar yapılıyor.
Yeni siteler yükseliyor.
Yeni binalar gökyüzüne doğru uzanıyor.
Ama vatandaşın maaşı aynı hızla yükselmiyor.
İşte bu nedenle artık yalnızca “kaç tane konut yapıldı?” diye sormak yetmez.
Asıl soru şu:
Kaç kişi o konutlarda yaşayabilecek?
Bir şehirde binlerce yeni konut yapılırken dar gelirli vatandaş hâlâ uygun fiyatlı ev bulamıyorsa, sadece beton miktarını artırmış olursunuz.
Şehirleşme, yalnızca bina dikmek değildir.
Şehirleşme; insanın yaşayabileceği, çocuğunu büyütebileceği, işe ulaşabileceği ve ay sonunu getirebileceği bir düzen kurmaktır.
Gençler evlenemiyor, aileler küçülüyor
Kira krizi sadece cüzdanı vurmuyor.
İnsanların hayat planlarını da değiştiriyor.
Gençler evlilik kararlarını erteliyor.
Yeni mezunlar iş bulsa bile yüksek kira nedeniyle başka şehirleri tercih ediyor.
İşçiler daha uzak mahallelere taşınıyor.
Çocuklu aileler daha küçük evlere yöneliyor.
Bazı aileler ise kira ile temel ihtiyaçlar arasında tercih yapmak zorunda kalıyor.
Bunun adı artık yalnızca “kira artışı” değildir.
Bunun adı barınma krizidir.
Çözüm daha fazla lüks bina değil
Şanlıurfa'nın elbette yeni konutlara ihtiyacı var.
Ancak çözüm sadece lüks siteler yapmak değildir.
Dar gelirli vatandaşın da ev sahibi olabileceği sosyal konutlar üretilmelidir.
Gençler, emekliler, işçiler ve düşük gelirli aileler için ulaşılabilir kira modelleri geliştirilmelidir.
Yerel yönetimler bu konuda daha fazla sorumluluk almalıdır.
Merkezi hükümet Şanlıurfa'nın nüfus artışını ve konut ihtiyacını dikkate alarak özel projeler geliştirmelidir.
Çünkü herkesin ev satın alacak gücü olmayabilir.
Ama herkesin insanca barınmaya hakkı vardır.
Son söz
Şanlıurfa'da bugün mesele sadece ev bulmak değil.
Mesele, bulunan evin kirasını ödeyebilmek.
Mesele sadece konut üretmek değil.
Mesele, o konutlarda insanların yaşayabilmesini sağlamak.
Karaköprü’de milyonluk daireler satılabilir.
Yeni siteler yükselebilir.
Şehrin silueti değişebilir.
Ama vatandaş maaşının büyük bölümünü kiraya veriyor, gençler evlenemiyor, aileler küçücük evlere sıkışıyor ve insanlar kendi memleketinde barınamıyorsa, o zaman ortada başarıdan önce sorgulanması gereken büyük bir sorun vardır.
Çünkü şehirleri beton değil, insanlar yaşatır.
Şanlıurfa'nın artık daha yüksek binalardan önce, daha ulaşılabilir evlere ihtiyacı var.
Vatandaşın istediği lüks değil.
İstediği sadece başını sokabileceği, gelirine uygun, güvenli bir ev.
Bu çok mu?
Bence değil.
Çünkü barınmak ayrıcalık değil, insanın en temel hakkıdır.
Süleyman Turan